درختى در آنجا مانده . « 1 » اين حكايت نشانگر آنست كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم زندگى عادى خويش را بر پايهء علم غيب بنا نمىكرده است . غيب ندانستن رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز بدان معناست كه آن حضرت مستقل از خداوند چيزى را نمىدانست ، اما ممكن بود و محقّق كه خداوند چيزى از غيوب به دو تعليم دهد . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به مدت بيست روز در منطقه تبوك ماند و پس از آن بدون آن كه برخوردى با دشمن روى دهد به مدينه بازگشت . در مدتى كه آن حضرت در تبوك بود ، سريه‌اى را به سوى منطقهء دومة الجندل « 2 » اعزام كردند . حاكم آن ناحيه اكَيْدِر بن عبد الملك از قبيله كنده ، وابسته به شاهان غسّانى شام و نصرانى مذهب بود . خالد موفق شد اكيدر را نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بياورد ، « 3 » پس از آن نامه‌اى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم براى مردمان دومة الجندل نوشته شد . نامهء مزبور همانند نامه‌هايى است كه براى هيئتهاى نمايندگى ( وفد ) قبايل نوشته مىشد ؛ احكام زكات ، شموليّت ذمهء خدا و رسول براى آن مردم - كه به معناى دفاع آن حضرت از آنها و حفظ حرمت جان و مالشان بود - اقامهء نماز و پرداخت زكات از نكات اصلى نامه بود . « 4 » ظاهرنامه نشان مىدهد كه اكيدر مسلمان شده است ، گرچه منابع در اين باره اختلاف نظر دارند . اگر متن نامه دقيق باشد ترديدى در اسلام اكيدر نيست . با اين حال ، اشارتى كه در روايت واقدى آمده ، بر آن است كه آن حضرت در پرداخت جزيه با او توافق كرد . « 5 » محتمل آن است كه دو نامه‌اى كه در مكاتيب آمد ، مربوط به زمانى باشد كه اهل دومة الجندل همراه قبايل ديگراسلام را پذيرفته‌اند . عجيب آن است كه واقدى نيز خود نامه‌اى را آورده كه اسلام او ، به صراحت در آن آمده است . « 6 » در همين سفر حاكم أيله - امروزه آن را با نام عقبه مىشناسند و در اردن هاشمى واقع است - كه نامش يُحَنّة بن رُؤبه و مسيحى بود ، پس از آن كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به وى نامه‌اى تهديدآميز نوشت ، نزد آن حضرت آمد و پيمان صلحى را بر اساس پرداخت جزيه با آن حضرت منعقد كرد . « 7 » متن اين معاهده را واقدى نقل كرده است . مهمترين مسأله مورد

--> ( 1 ) . المغازى ، ج 3 ، ص 1010 ؛ السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 4 ، ص 523 ( 2 ) . منطقه‌اى است در شمال كشور سعودى با فاصله 450 كيلومترى از تمياء ( 3 ) . المغازى ، ج 3 ، ص 1027 ؛ طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 166 ؛ اين نقل مىگويد كه خالد اكيدر را در مدينه نزد آن حضرت آورد . ( 4 ) . دربارهء نامه و مصادر آن نك : مكاتيب الرسول ، ج 2 ، صص 393 - 387 ؛ در آنجا دو نامه آورده شده است . ( 5 ) . المغازى ، ج 3 ، ص 1027 ( 6 ) . المغازى ، ج 3 ، ص 1030 ( 7 ) . مكاتيب الرسول ، ج 1 ، صص 164 - 161